Жоғары педагогикалық білім беру жүйесінде жасанды интеллект технологияларын қолданудың әдістемесі мен ерекшеліктері:ақпараттық-талдамалық шолу
DOI:
https://doi.org/10.32523/3080-1710-2026-156-3-135-152Кілт сөздер:
жасанды интеллект, жоғары педагогикалық білім, генеративті ЖИ, ЖИ-құзыреттілік, цифрлық сауаттылық, педагогикалық дизайн, ЖИ қолдану этикасыАңдатпа
Мақалада жоғары педагогикалық білім беру жүйесінде жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын қолданудың әдіснамасы мен ерекшеліктеріне арналған зерттеулер мен модельдерге ақпараттық-аналитикалық шолу ұсынылған. Жүйелі шолуларды, мета-талдауларды және эмпирикалық зерттеулерді қамтитын шетелдік және отандық ғылыми жұмыстарға салыстырмалы талдау жүргізілді. Болашақ педагогтарды (атап айтқанда, бастауыш сынып мұғалімдері мен жалпы орта білім беретін пән мұғалімдері) кәсіби даярлау процесіне жасанды интеллекттің генеративті модельдерін интеграциялау, олардың цифрлық құзыреттіліктерін және жасанды интеллект құралдарымен өзара әрекеттесудің этикалық аспектілерін қалыптастыру мәселелеріне ерекше назар аударылады. Халықаралық, ресейлік және қазақстандық тәсілдер салыстырылды, жоғары оқу орнының білім беру практикасында ЖИ қолданудың дәлелденген әсерлері мен шектеулері анықталды. Ресейлік және қазақстандық жоғары педагогикалық білім беру жүйелерінің мәнмәтініне бейімделген педагогтар үшін ЖИ саласындағы құзыреттердің ұлттық шеңберін әзірлеу қажеттілігі негізделген. Жасанды интеллектті сәтті интеграциялаудың педагогикалық шарттары қарастырылады: қалыптасқан мазмұнды сыни бағалау, тәлімгерлік, сандық ынтымақтастық құралдары және рефлексиялық тәжірибелер. Жасанды интеллект технологияларын қолдану студенттердің мотивациясын, академиялық дербестігін және кәсіби рефлексиясын күшейтеді, оқытуды жекелендіруге (дараландыруға және саралауға) және ХХІ ғасырдың дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Практикалық маңыздылығы ұлттық білім беру стандарттарын, жоғары білім беру ұйымдарының ресурстарын және студенттердің кәсіби педагогикалық даярлық бейінін ескере отырып, әдістемелік пәндерге, педагогикалық практикаларға және оқытушылардың біліктілігін арттыру бағдарламаларына ЖИ-сауаттылық модульдерін енгізу бойынша ұсыныстардан тұрады.





