Мұғалімдердің көзімен когнитивтік икемділік үдерістері: Қазақстаннан алынған зерттеу

Авторлар

DOI:

https://doi.org/10.32523/3080-1710-2026-156-3-320-331

Кілт сөздер:

метафора, когниция, метакогниция, когнитивтік икемділік, мұғалім көзқарасы, бастауыш білім

Аңдатпа

Бұл зерттеудің мақсаты – Қазақстанның Түркістан қаласында жұмыс істейтін бастауыш сынып мұғалімдерінің когнитивтілік, метакогнитивтілік және когнитивтік икемділік ұғымдарына қатысты түсініктерін метафоралар арқылы зерттеу. Осы тұрғыда мұғалімдердің абстрактілі когнитивтік ұғымдарды қалай қабылдайтынын анықтау үшін метафораларға талдау жүргізілді. Сапалық зерттеу әдіснамасы негізінде құрылымдалған бұл жұмыста мақсатты іріктеу әдісі арқылы таңдалған 29 мұғалімнен әр ұғымға қатысты «… сияқты, өйткені…» құрылымында метафоралар құру сұралды. Бұл әдіс мұғалімдердің ойлау жүйесін және ұғымдық байланыстарын еркін білдіруіне мүмкіндік беретіндіктен арнайы таңдалды. Жиналған деректер үш салалық сарапшы тарапынан тәуелсіз түрде талданып, мазмұндық талдау арқылы категорияларға бөлінді. Талдау барысында метафоралардың ортақ мағыналық астарлары тақырыптық топтарға жіктеліп, интерпретацияның нақтылығы арттырылды. Зерттеу нәтижелері мұғалімдердің бұл ұғымдарды тек теориялық құрылымдар ретінде емес, сонымен қатар олардың оқыту тәжірибесінде нақты мағынаға ие болатын интеллектуалдық құралдар ретінде қабылдайтынын көрсетеді. Бұл жағдай мұғалімдердің когнитивтік үдерістерді педагогикалық тұрғыда тиімді қолдана алатынын дәлелдейді. Жиналған метафоралар мұғалімдердің ұғымдық түсіну деңгейін және олардың сынып ішіндегі когнитивтік бағдарын көрсетеді. Бұл мәлімдемелер тек ұғымдық білім ғана емес, сонымен қатар мұғалімдердің ойлау бағыты туралы да құнды деректер береді. Алынған нәтижелер мұғалімдерді даярлау мен олардың кәсіби дамуын жоспарлауда маңызды ұсыныстар береді. Зерттеу нәтижелері мұғалімдерді даярлау бағдарламалары метакогнитивтік сана мен икемділікті дамытуға бағытталуы тиіс екенін көрсетеді. Мұндай тәсіл мұғалімдердің ішкі танымдық үдерістерін жан-жақты түсінуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар метафоралар арқылы алынған деректер оқытудағы шешім қабылдау стилін, кәсіби бейімділікті және педагогикалық икемділікті зерттеуге жол ашады. Бұл зерттеу танымдық құрылымдарды мұғалім тәжірибесімен ұштастыра отырып, білім беру сапасын арттыруға бағытталған маңызды ұсыныстарды негіздейді.

Қаралымдар: 392 / PDF жүктеулері: 82

Downloads

Download data is not yet available.

Жүктеулер

Жарияланды

2026-09-30

Журналдың саны

Бөлім

Статьи

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Мұғалімдердің көзімен когнитивтік икемділік үдерістері: Қазақстаннан алынған зерттеу. (2026). Gumilyov Journal of Pedagogy, 156(3), 320-331. https://doi.org/10.32523/3080-1710-2026-156-3-320-331

Ұқсас мақалалар

1-10 тен 128

Бұл мақала үшін Кеңейтілген нұсқалар бойынша ұқсас мақалаларды іздеу.