Академиялық мақсаттарды ұлттық құндылықтармен үйлестіру

Аңдатпа

Бұл мақалада Қазақстанның орта білім беру жүйесіне ұлттық мәдени және рухани құндылықтарды кіріктіру арқылы әзірленген білім беру моделінің теориялық негіздері мен практикалық жүзеге асырылу нәтижелері ұсынылады. Аталған модель Блум таксономиясы мен Өзін-өзі анықтау теориясына (Self-Determination Theory) сүйене отырып құрастырылған және Абай мен Әл-Фарабидің педагогикалық-философиялық мұраларымен мазмұндық тұрғыдан байытылған. Модель аясындағы интервенция екі жалпы білім беретін мектепте жүзеге асырылып, аралас әдістемеге негізделген зерттеу жүргізілді. Зерттеу шеңберінде сауалнама, тереңдетілген сұхбаттар мен сабақты бақылау әдістері қолданылды. Пәндік мазмұнға – әсіресе математика және химия секілді дәстүрлі пәндерге – азаматтық, моральдық және тұлғалық құндылықтарды кіріктіру арқылы оқушылардың ішкі мотивациясы, өзін-өзі реттеуі, жауапкершілік сезімі мен сабақтағы белсенділігі артқаны байқалды. Мұғалімдер тарапынан оқушылардың құндылыққа негізделген ойлау, пікірталас жүргізу және рефлексия жасау дағдыларының жоғарылағаны аталып өтті. Ұсынылып отырған модель Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан «біртұтас тәрбие» тұжырымдамасына сәйкес келеді және әртүрлі мектептерге икемделуге бейім. Бұл зерттеу құндылықтарға негізделген білім беру саласына теориялық және практикалық тұрғыдан маңызды үлес қоса отырып, педагогтерге оқушылардың жан-жақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталған нақты әдіснамалық негіз ұсынады.