Мұғалімнің психологиялық-педагогикалық қасиеттері ғылыми өлшем объектісі ретінде
DOI:
https://doi.org/10.32523/3080-1710-2026-154-1-64-84Кілт сөздер:
педагогикалық өтілі, психологиялық тұрақтылық, n-тәрізді әмбебап дағдылар, қарым-қатынас дағдылары, ұйымдастырушылық қабілет, қарым-қатынас дағдыларАңдатпа
Бұл мақала орта мектепте ағылшын тілін оқыту процесінде оқушылардың білім сапасына – мұғалімнің жеке басына әсер ететін маңызды факторлардың бірін зерттеуге арналған. Мұғалімнің жеке басының оқу-білім беру процесіне тікелей проекциясы сипатталған. Мұғалімдердің жеке ерекшеліктерінің әртүрлі жүйелері келтірілген. Қазіргі заманғы мұғалімде болуы керек тұлғалық, ұйымдастырушылық, ерік-жігер, коммуникативті, креативті және т.б. сияқты жеке қасиеттер сипатталады. Кәсіби салада сапалы нәтиже беретін табысты маманның портреті қаланатын инновациялық модель болып табылатын н-тәрізді әмбебап дағдылардың маңыздылығы атап өтіледі.
Бұл мақалада мұғалімнің жасына және педагогикалық тәжірибесіне байланысты ерекшеленетін психологиялық-педагогикалық портретті салыстырмалы талдауға басымдық беріледі. Әр түрлі тәжірибесі бар оқытушылардың психологиялық дайындық деңгейін анықтау үшін гипотеза тұжырымдалды, оны тексеру үшін анонимді сауалнама жүргізілді, ол мұғалімнің психологиялық тұрақтылық деңгейіне педагогикалық еңбек өтілі мен кәсіби қызмет тәжірибесінің оң әсерін сәтті дәлелдеді. Бұл зерттеу нәтижелерінің практикалық маңыздылығы мынада: олар жас мұғалімнің алдында тұрған кейбір ішкі проблемаларды көрсетеді. Сауалнаманы құрастыру барысында З.И. Кушнер «Эмоционалды тұрақтылық», В.Ф. Ряховский «Коммуникациялық дағдылар деңгейін анықтау», В.В. Синявский, В.А. Федорошин «Коммуникативті және ұйымдастырушылық бейімділікті анықтау» әдістемесі сияқты стандартты психологиялық тесттер зерттелді, талданды және мақсатты аудиторияға бейімделді. Сауалнамаға 100 шет тілі мұғалімі қатысты, оның 28-і жас маман, 72-сі тәжірибесі мол педагогикалық өтілі бар ұстаздар.
